กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว… เจ้าเหมียวตัวน้อยที่เราเคยอุ้มวิ่งเล่น ตอนนี้กลายเป็น “คุณปู่คุณย่าแมว” ไปซะแล้ว พออายุมากขึ้น (7-10 ปีขึ้นไป) ทาสอย่างเราก็เริ่มคิดเยอะขึ้นเป็นธรรมดา โดยเฉพาะเรื่อง “วัคซีน” ที่เคยฉีดกันมาทุกปี บางคนก็กลัวว่าน้องแก่แล้วจะรับยาไหวไหม? หรือเลี้ยงแต่ในบ้านจะเอาโรคมาจากไหน? วันนี้เราจะมาไขข้อข้องใจแบบภาษาบ้านๆ กันว่า สรุปแล้วแมวสูงวัยยังต้อง “จิ้มเข็ม” อยู่ไหม และมีอะไรที่ต้องระวังเป็นพิเศษบ้าง
-
แมวเราแก่หรือยัง? เช็กด่วน! ในทางสัตวแพทย์ พอแมวอายุแตะ 7 ปี เขาจะเริ่มเรียกว่า Mature (วัยผู้ใหญ่ตอนปลาย) และพอเข้า 10-11 ปี นี่คือ Senior (สูงวัย) ของจริงแล้วนะ และถ้าใครเลี้ยงเก่งๆ จนถึง 15 ปีขึ้นไป อันนี้คือ Geriatric (วัยชรา) เลยล่ะ ซึ่งแน่นอนว่า “ระบบภูมิคุ้มกัน” ของน้องจะค่อยๆ ถอยหลังลงคลองเหมือนคนเรานี่แหละ ทำให้การตัดสินใจฉีดวัคซีนต้องพิถีพิถันกว่าเดิม
-
เลี้ยงระบบปิด 100% ไม่เจอใครเลย ยังต้องฉีดเหรอ? คำตอบคือ “ยังควรมีพื้นฐานไว้” ครับ เพราะอย่าลืมว่าเชื้อโรคบางอย่างมันไม่ได้เดินมาหาแมวเอง แต่มันเกาะมากับ “ตัวทาส” นี่แหละ!
-
-
เชื้อไวรัสบางชนิดติดมากับรองเท้าหรือเสื้อผ้าเราได้
-
แมวจรนอกบ้านที่มาด้อมๆ มองๆ แล้วมาพ่นน้ำลายหรือฉี่ทิ้งไว้แถวมุ้งลวด
-
เหตุฉุกเฉินที่ต้องพาน้องไปโรงพยาบาล หรือฝากเลี้ยงตอนเราไปเที่ยว
-
อุบัติเหตุ “แมวหลุด” ซึ่งแมวแก่ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ถ้าหลุดไปเจอเชื้อนอกบ้านแค่แป๊บเดียว บอกเลยว่าเรื่องใหญ่
-
-
เจาะลึกประเภทวัคซีน: ไม่ต้องฉีด “ทุกอย่าง” แต่ต้องฉีด “สิ่งที่จำเป็น” ยุคนี้เขาไม่ฉีดเหมาเข่งกันแล้วนะ สัตวแพทย์ระดับโลกอย่าง WSAVA แนะนำให้แบ่งวัคซีนเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ:
-
-
วัคซีนหลัก (Core Vaccines): คือสิ่งที่ “แมวทุกตัวบนโลกต้องมี” ได้แก่ ไข้หัดแมว (FPV), หวัดแมว (FHV/FCV) และที่สำคัญที่สุดในไทยคือ “โรคพิษสุนัขบ้า” (Rabies) เพราะเป็นกฎหมายและติดคนได้ด้วย
-
วัคซีนทางเลือก (Non-core Vaccines): เช่น ลิวคีเมีย (FeLV) หรือเอดส์แมว (FIV) กลุ่มนี้ถ้าแมวแก่เลี้ยงในบ้านตัวเดียว ไม่เคยเจอแมวใหม่เลย คุณหมออาจจะพิจารณาว่า “ไม่ต้องฉีดก็ได้” เพื่อลดภาระร่างกาย
-
-
ข่าวดี! แมวแก่ไม่ต้องฉีดถี่เท่าแมวเด็ก ความลับที่ทาสควรรู้คือ วัคซีนหลักบางตัว (เช่น ไข้หัด-หวัดแมว) ถ้าฉีดกระตุ้นมาดีตลอดชีวิต ภูมิคุ้มกันมันอยู่ได้นานกว่า 1 ปีนะ เดี๋ยวนี้คุณหมอหลายท่านจะปรับมาเป็น “ฉีดปีเว้น 2 ปี” หรือ “ทุก 3 ปี” แทน เพื่อไม่ให้ร่างกายแมวแก่ต้องทำงานหนักเกินไป แต่! “พิษสุนัขบ้า” ในบ้านเรายังแนะนำให้ฉีดทุกปีอยู่นะ เพราะความเสี่ยงในไทยสูงกว่าเมืองนอก
-
“ตรวจเลือด” ก่อน “จิ้มเข็ม” กฎเหล็กของแมวสูงวัย ก่อนจะพาแมวแก่ไปฉีดวัคซีน สิ่งที่สำคัญกว่าตัวยาคือ “การตรวจสุขภาพ” ครับ ทาสควรให้คุณหมอเช็กค่าไต (Kidney Profile), ค่าตับ และฟังเสียงหัวใจก่อน เพราะถ้าแมวมีโรคแฝงอยู่ การฉีดวัคซีนเข้าไปอาจจะทำให้ร่างกายทรุดลงได้ หรือภูมิคุ้มกันอาจจะไม่ขึ้นเลยถ้าตัวน้องไม่แข็งแรงพอ
-
สิ่งที่ต้องระวัง: ผลข้างเคียงและ FISS แมวบางตัวอาจจะมีอาการซึม มีไข้ หรือเบื่ออาหารหลังฉีด 1-2 วัน อันนี้ปกติครับ แต่สิ่งที่ทาสแมวทั่วโลกกังวลคือ Feline Injection-Site Sarcoma (FISS) หรือก้อนเนื้อร้ายที่เกิดจากการฉีดยา แม้จะพบได้น้อยมาก (1 ในหลายพันตัว) แต่ในแมวแก่เราต้องหมั่นคลำดูบริเวณที่ฉีด ถ้ามีก้อนแข็งๆ นานเกิน 3 เดือน หรือก้อนใหญ่กว่า 2 ซม. ต้องรีบหาหมอทันที
-
ทางเลือกใหม่: การตรวจระดับภูมิคุ้มกัน (Antibody Titer Test) ถ้าใครไม่อยากให้แมวฉีดสุ่มสี่สุ่มห้า เดี๋ยวนี้มีนวัตกรรม “ตรวจระดับภูมิในเลือด” นะ คือเราเจาะเลือดน้องไปเช็กเลยว่า ภูมิไข้หัด/หวัดแมวยังสูงอยู่ไหม ถ้าภูมิยังพุ่งปรี๊ด ปีนั้นก็ “ไม่ต้องฉีด” ครับ วิธีนี้เซฟร่างกายแมวที่สุด (แต่อาจจะจ่ายแพงกว่าค่าวัคซีนนิดหน่อยนะ)
สรุปสั้นๆ: แมวแก่ยังต้องหาหมอทุกปี “เพื่อตรวจสุขภาพ” ส่วนจะฉีดวัคซีนเข็มไหนบ้าง ให้คุณหมอประเมินเป็นปีๆ ไปตามไลฟ์สไตล์และความแข็งแรงของน้องครับ ไม่ต้องฉีดอัดทุกอย่างเหมือนตอนวัยรุ่นแล้วก็ได้ เน้นความปลอดภัยเป็นหลักเนอะ
FAQ:
-
ถ้าแมวแก่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต หรือโรคหัวใจ ยังฉีดวัคซีนได้ไหม? ตอบ: ต้องดูเป็นเคสๆ ไปครับ ถ้าอาการคงที่ (Stable) คุณหมออาจจะพิจารณาฉีดเฉพาะตัวที่จำเป็นจริงๆ แต่ถ้าอาการกำลังวิกฤตหรือทรุดอยู่ “ต้องเลื่อน” ออกไปก่อนจนกว่าร่างกายจะพร้อมครับ ความปลอดภัยของอวัยวะสำคัญต้องมาก่อนวัคซีน
-
การตรวจ Titer Test แทนการฉีดวัคซีน ดีกว่าจริงไหม? ตอบ: ดีกว่าในแง่ของ “ความสบายใจ” และ “ความปลอดภัย” ของร่างกายแมวครับ เพราะเราจะได้ไม่ต้องเติมสารเคมีหรือตัวยาที่น้องมีภูมิอยู่แล้วเข้าไปเพิ่ม เหมาะมากสำหรับแมวสูงวัยที่มีความเสี่ยงต่ออาการแพ้หรือมีโรคเรื้อรัง แต่ข้อเสียคือค่าใช้จ่ายสูงกว่าวัคซีนปกติพอสมควรครับ
-
นอกจากวัคซีนแล้ว มีอะไรที่สำคัญกว่าสำหรับแมวสูงวัย? ตอบ: การตรวจสุขภาพเชิงลึก (Senior Wellness Screen) ครับ เช่น การตรวจสัดส่วนกล้ามเนื้อ, การเช็กสุขภาพช่องปาก (ซึ่งแมวแก่มักจะปวดฟันแต่ไม่บอกเรา), และการคุมน้ำหนัก สิ่งเหล่านี้ส่งผลต่ออายุขัยของแมวแก่มากกว่าวัคซีนเพียงอย่างเดียวเสียอีกครับ
